Cami süsleme tarihi, Türk-İslam sanatının en önemli dallarından biri olan nakkaşlık (tezhip ve minyatür sanatı) ile ilgilidir. “Nakkaş”, süsleme yapan sanatçı demektir ve özellikle el yazması eserlerin bezemesinde görev alır.
Tarihsel gelişimi
Orta Asya kökenleri:
Nakkaşlık, Türklerin Orta Asya’daki sanat geleneğine kadar uzanır. İlk süsleme örnekleri Uygurlar döneminde görülür.
İslamiyet sonrası gelişim:
İslamiyet’in kabulüyle birlikte figüratif sanat sınırlanmış, bunun yerine bitkisel ve geometrik süslemeler ön plana çıkmıştır. Bu dönemde tezhip ve hat sanatıyla birlikte gelişmiştir.
Selçuklu Dönemi (11–13. yy):
Büyük Selçuklu Devleti zamanında nakkaşlık önemli bir sanat haline geldi. Kitap süslemeleri ve mimari bezemelerde yoğun olarak kullanıldı.
Osmanlı Dönemi (14–19. yy):
Nakkaşlık en parlak dönemini Osmanlı İmparatorluğu zamanında yaşadı.
Sarayda Nakkaşhane adı verilen atölyeler kuruldu.
Ünlü sanatçılar yetişti (örneğin Nakkaş Osman).
Minyatür ve tezhip sanatı zirveye ulaştı.
Cumhuriyet Dönemi ve günümüz:
Geleneksel sanat olarak yaşamaya devam eder. Üniversitelerde ve sanat atölyelerinde öğretilmektedir.
Nakkaş süslemenin özellikleri
Altın (varak) ve doğal boyalar kullanılır
Bitkisel motifler (rumi, hatayi) yaygındır
Simetri ve denge önemlidir
En çok Kur’an-ı Kerim, divanlar ve resmi belgelerde kullanılmışt
Nakkaş süsleme sanatı, Orta Asya’dan başlayıp Selçuklu ve Osmanlı’da zirveye ulaşan, özellikle kitap sanatlarında kullanılan köklü bir süsleme geleneğidir.